Badania termowizyjne w rozdzielnicach pomagają wcześnie wykryć usterki i przegrzania – klucz do bezpieczeństwa pożarowego i bezawaryjnej pracy instalacji.

Termowizja w rozdzielnicach – jak wykryć awarię przed pożarem?

Badania termowizyjne stają się coraz ważniejszym elementem prewencji pożarowej w zarządzaniu instalacjami elektrycznymi. Dzięki nim można wykryć przegrzania i usterki zanim doprowadzą do awarii lub zagrożenia życia. Sprawdź, co warto wiedzieć o przeglądach termowizyjnych w rozdzielnicach.

Co mówią przepisy i normy

Choć żaden przepis ani norma nie stanowi jednoznacznie o obowiązku wykonywania badań termowizyjnych, ich stosowanie jest wspierane przez ogólne regulacje dotyczące bezpieczeństwa pożarowego i stanu technicznego instalacji elektrycznych. Przykładowo:

• § 184 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury (2002) wymaga zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego instalacji – termowizja może być elementem realizacji tego wymogu.
• Art. 207 §2 Kodeksu pracy obliguje pracodawcę do działań prewencyjnych chroniących zdrowie i życie pracowników, w tym w kontekście zagrożeń ze strony instalacji elektrycznych.
• Norma PN-HD 60364-6:2016-07 określa ogólne zasady sprawdzania instalacji niskiego napięcia; może stanowić podstawę do zalecenia badań termowizyjnych jako diagnostyki uzupełniającej.

Zakres przeglądu – co się sprawdza

Podczas badania rozdzielnic kamerą termowizyjną kontroluje się przede wszystkim:

• różnice temperatur pomiędzy elementami porównywalnymi (normatywnie nie powinny przekraczać 10–20°C przy obciążeniu znamionowym),
• temperatury maksymalne kabli i złączy (przy izolacji PVC zwykle 75–90°C),
• luźne połączenia, niesymetryczne obciążenia, punkty zwarć i uszkodzoną izolację,
• wszystkie miejsca grzejące się ponad próg alarmowy odczytany z dokumentacji technicznej lub danych producenta.

Konieczne jest zapewnienie nominalnego obciążenia podczas pomiaru oraz dostęp do elementów rozdzielnicy bez ich demontażu.

Obowiązek prawny vs zalecenie praktyczne

• OBOWIĄZEK: zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego i warunków BHP zgodnie z obowiązującymi przepisami (Rozporządzenie MI, Kodeks pracy).
• ZALECENIE: okresowe (np. 1–2 razy w roku) wykonywanie badań termowizyjnych, szczególnie w obiektach o dużym obciążeniu lub szczególnym ryzyku.

Checklist dla zarządcy

1. Upewnij się, że pomiary wykonuje osoba z aktualnymi kwalifikacjami SEP oraz uprawnieniami do wykonywania pomiarów.
2. Zadbaj o dostęp do kamer termowizyjnych o rozdzielczości min. 320×240 pikseli.
3. Wymuś wykonywanie pomiarów przy rzeczywistym obciążeniu instalacji.
4. Zapewnij odpowiedni poziom dokumentacji – zdjęcia, wartości temperatur i interpretacje.
5. Dbaj o przestrzeganie procedur BHP: dokumentacja stref zagrożenia, użycie ŚOI, zachowanie bezpiecznych odległości.
6. Kontroluj elementy trudno dostępne – nie ignoruj ich w raportach.
7. Weryfikuj interpretację wyników w oparciu o dane techniczne producentów.
8. Zapewnij możliwość porównań między kolejnymi cyklami przeglądów – archiwizacja danych to podstawa.

Najczęstsze błędy

• Wykonywanie pomiarów przy zbyt małym obciążeniu – brak wykrycia przegrzań.
• Brak kalibracji kamery – wyniki mogą być mylące.
• Niedostateczna dokumentacja – brak danych odniesienia w przyszłości.
• Pomijanie trudno dostępnych elementów rozdzielnicy.
• Ustalanie progów alarmowych bez odniesienia do specyfikacji technicznej.

Co zależy od obiektu / wymaga weryfikacji

• Typ sieci i napięcia instalacji – wpływa na kryteria diagnostyczne.
• Rzeczywisty typ izolacji przewodów – determinuje dopuszczalną temperaturę pracy.
• Harmonogram przeglądów i konserwacji – może wskazywać na potrzebę częstszych badań.
• Brak jednoznacznej normy dedykowanej termowizji w rozdzielnicach – wymaga stosowania podejścia dostosowanego do warunków lokalnych.
• Próg alarmowy dla różnic temperatur i maksymalnych wartości – powinien być zweryfikowany z dokumentacją producenta urządzeń.

Wnioski praktyczne dla odbiorcy

Termowizja to skuteczne i coraz szerzej stosowane narzędzie zapobiegania awariom elektrycznym. Dla zarządcy oznacza to realną szansę ograniczenia ryzyka pożaru, strat materialnych i przestojów technicznych. Kluczowe jest jednak, by badania wykonywały osoby z odpowiednimi uprawnieniami, przy pełnym obciążeniu i zgodnie ze sprawdzoną procedurą. Dokumentacja oraz cykliczność przeglądów to warunek poprawnej eksploatacji tego narzędzia diagnostycznego.